Protestocular şantiyeyi yerle bir etti

Arnavutluk’ta Sazan Adası ve çevresindeki kıyı bölgesinde planlanan lüks tatil köyü projesine yönelik öfke büyüyor. Ivanka Trump ve Jared Kushner’ın desteklediği proje, ülkenin güney sahilinde ekolojik açıdan hassas alanlarda inşa edilmek istenen iki büyük turizm kompleksinden biri olarak tartışma yaratmıştı.

Protestoların son aşamasında göstericiler, proje alanına giderek şantiye bariyerlerini aştı. Bölgeden aktarılanlara göre protestocular, şantiye alanındaki geçici yapıları, işçilerin kaldığı barakaları ve inşaat temellerini elleriyle sökerek alandaki çalışmaları fiilen durdurmaya çalıştı.

Bariyerleri aştılar, şantiyeye girdiler

Protestolar daha önce başkent Tiran’daki hükümet karşıtı gösterilerle ve koruma alanındaki inşaat çalışmalarına tepkiyle gündeme gelmişti. Ancak son gelişmeyle birlikte öfke doğrudan sahaya taşındı. Göstericiler, tatil köyü inşaatı için kurulan bariyerleri aşarak şantiye alanına girdi.

Alanın kamuya kapatılmasına tepki gösteren protestocular, inşaatın ilk aşamasında kurulan geçici yapıları hedef aldı.

İşçi barakaları, şantiye düzenekleri ve temel alanlarının söküldüğü görüntüler, protestoların artık sembolik tepkinin ötesine geçtiğini gösterdi.

“Ülkemiz satılık değil” sloganı

Arnavutluk’taki protestolar, yalnızca bir tatil köyü projesine karşı çevre eylemi olmaktan çıktı. Göstericiler, projeyi “ülkenin doğal mirasının zengin yatırımcılara devredilmesi” olarak görüyor. Özellikle genç kuşak ve diasporadan gelen Arnavutlar, “Ülkemiz satılık değil” mesajıyla meydanlara çıkıyor. Guardian’ın aktardığına göre protestolar liderliksiz ve partiler üstü bir karakter taşıyor.

Göstericiler, yalnızca Kushner-Trump bağlantılı projeye değil, Arnavutluk’taki siyasi düzenin yolsuzluk, şeffaflık eksikliği ve oligark ilişkileriyle anılmasına da tepki gösteriyor.

Sazan adası neden sembolik?

Sazan Adası, Arnavutluk’un tek adası olması nedeniyle ülkede güçlü bir sembolik anlam taşıyor.

Vlore kıyılarının karşısında yer alan ada, Sovyet döneminden kalma eski askeri tesisleri, doğal yapısı, incir ağaçları, çiçeklerle kaplı arazisi ve terk edilmiş yapılarıyla biliniyor.

Yerel halk için Sazan yalnızca bir turizm alanı değil; hafıza, doğa ve kimlik meselesi.

Bu nedenle adanın ve karşı kıyıdaki sahil şeridinin lüks turizme açılması, birçok Arnavut tarafından doğal ve kamusal alanların özel yatırımcılara devri olarak görülüyor.

Flamingo Devrimi

Protestolar Arnavutluk’ta “flamingo devrimi” olarak anılmaya başladı.

Bu isim, proje alanlarının flamingolar, Akdeniz fokları, deniz kaplumbağaları ve çok sayıda kuş türü için kritik habitatlar olmasından geliyor.

Pishë Poro-Narta koruma alanı, Avrupa’nın son vahşi nehirlerinden biriyle bağlantılı ekolojik sistemin parçası olarak biliniyor.

Bölge aynı zamanda yüzlerce nadir kuş türü ve 70’ten fazla tehlike altındaki canlı için önemli bir geçiş ve yaşam alanı.

Çevreciler, bu alanda yapılacak mega turizm projesinin ekolojik dengeyi geri dönüşü zor biçimde bozacağını savunuyor.

İlk gerilim güvenlik bariyerlerinde yaşandı

Tepkiler, inşaat hazırlıkları kapsamında orman kümeleri ve eski kumulların temizlenmeye başlamasının ardından hızla büyüdü.

İlk büyük gerilim, özel güvenlik görevlilerinin halkın girişini engellemek için bölgeye bariyerler kurmasıyla yaşandı.

Guardian’ın aktardığına göre göstericiler bariyerleri aşmaya çalışırken bölgede arbede çıktı.

Bir yerel arazi sahibinin güvenlik görevlileri tarafından kelepçeli halde sürüklendiği görüntüler kamuoyunda büyük öfkeye neden oldu.

Polisin müdahale etmemesi de protestocuların tepkisini daha da artırdı.

Proje 1,4 milyar euroluk yatırım olarak savunuluyor

Başbakan Edi Rama hükümeti ise projeyi Arnavutluk’un turizmde üst lige çıkması için kritik bir yatırım olarak savunuyor.

Rama, yaklaşık 1,4 milyar euroluk yatırımın ülkeye istihdam sağlayacağını ve Arnavutluk’u Akdeniz’in en cazip lüks turizm merkezlerinden biri haline getireceğini söylüyor.

Hükümet, projenin çevresel etki değerlendirmesi ve Avrupa Birliği standartlarına uygun şekilde ilerleyeceğini savunuyor.

Ancak protestocular, koruma alanlarında yapılan yasal değişikliklerin stratejik yatırımcıların önünü açtığını, kamu yararının ise geri plana itildiğini düşünüyor.

Avrupa Parlamentosu da devreye girdi

Tartışma yalnızca Arnavutluk içinde kalmadı.

Avrupa Parlamentosu da geçen hafta kabul ettiği kararda protestoculara destek verdi ve Arnavutluk hükümetine koruma alanlarındaki inşaat faaliyetlerini durdurma çağrısı yaptı.

Bazı Avrupa parlamenterleri, stratejik yatırımcılar için getirilen düzenlemelerin çevre koruma ilkeleriyle çeliştiğini savundu.

Avrupa Birliği yetkilileri, Arnavutluk’un üyelik müzakerelerini tamamlamak istiyorsa çevre mevzuatını AB standartlarıyla uyumlu hale getirmesi gerektiğini vurguluyor.

Protestolar hükümete yöneldi

Başlangıçta doğrudan Sazan ve Zvërnec projelerine odaklanan protestolar, giderek hükümet karşıtı bir karakter kazandı.

Tiran’da Başbakanlık binası önünde her gece “Rama istifa” sloganları atılıyor.

Göstericiler, projeyi yalnızca çevre tahribatı olarak değil, ülkedeki eşitsizliklerin, yolsuzluk iddialarının ve siyasi elitlerin yatırımcılarla kurduğu ilişkilerin sembolü olarak görüyor.

Bu nedenle şantiye alanına girilmesi, protestocular açısından yalnızca bir inşaatı durdurma girişimi değil; “ülkenin satılmasına” karşı doğrudan eylem olarak değerlendiriliyor.

Kushner ve Ivanka Trump bağlantısı tepkiyi büyüttü

Projeye yönelik tepkiyi büyüten unsurlardan biri de yatırımın Trump ailesiyle bağlantısı oldu.

Ivanka Trump ve Jared Kushner’ın projeye öncülük eden yatırımcılar arasında yer alması, özellikle genç protestocuların tepkisini artırdı.

Guardian’a konuşan protestocular, Trump ailesinin Sazan Adası’nı “keşfedilmiş boş bir alan” gibi anlatmasına öfke duyduklarını belirtiyor.

Yerel halk ise bölgenin yüzyıllardır Arnavutların hafızasında yer ettiğini, doğal ve tarihsel kimliğinin lüks turizm projesine indirgenemeyeceğini savunuyor.

“Yeni bir Arnavutluk istiyoruz”

Protestocuların en sık kullandığı sloganlardan biri “Yeni bir Arnavutluk istiyoruz” oldu.

Bu slogan, hareketin yalnızca çevreci bir eylem olmadığını, ülkenin yönetim biçimine ve kalkınma modeline yönelik daha geniş bir itirazı temsil ettiğini gösteriyor.

Göstericiler; hastaneler, eğitim sistemi, işsizlik, göç ve yolsuzluk gibi sorunlara dikkat çekerek, lüks turizm yatırımlarının toplumun geniş kesimlerine fayda sağlamadığını savunuyor.

Bu nedenle Sazan projesi, Arnavutluk’ta birikmiş toplumsal öfkenin sembolüne dönüştü.

Şantiye eylemi kırılma noktası olabilir

Protestocuların şantiye alanına girerek geçici yapıları sökmesi, hareketin seyrinde kritik bir kırılma olarak değerlendiriliyor.

Bu eylem, hükümetin güvenlik politikası ve projenin geleceği açısından yeni bir gerilim yaratabilir.

Başbakan Rama projeden geri adım atmayacağını söylüyor.

Ancak çevreciler, yerel halk ve diaspora destekli protesto hareketi de mücadeleyi sürdüreceğini belirtiyor.

Şantiye alanında yaşanan son gelişme, Arnavutluk’taki krizin yalnızca siyasi söylem düzeyinde kalmayacağını, sahada daha sert eylemlere dönüşebileceğini gösterdi.

Gözler hükümetin yanıtında

Arnavutluk hükümeti, projeyi ülkenin kalkınması için tarihi bir fırsat olarak sunmaya devam ediyor.

Ancak şantiye alanındaki eylem, hükümetin hem güvenlik hem de çevre politikaları açısından yeni bir sınavla karşı karşıya olduğunu ortaya koydu.

Avrupa Birliği’nin çevre standartları baskısı, protestocuların sahadaki direnişi ve Trump ailesiyle bağlantılı yatırımın uluslararası görünürlüğü, krizi daha da büyütebilir.

Sazan Adası ve çevresindeki tatil köyü projesi artık yalnızca bir turizm yatırımı değil; Arnavutluk’ta doğa, egemenlik, kamusal alan, yolsuzluk ve demokrasi tartışmalarının merkezindeki dosya haline geldi.(Ajanslar)